Προς τη Σουηδική Κυβέρνηση: «Υπερασπιστείτε τη δημόσια υγεία και πείτε όχι στους παράλογους φόρους στη νικοτίνη»
Η ΕΕ θέλει να επιβραδύνει τη μείωση της βλάβης καθιστώντας τα άκαπνα προϊόντα νικοτίνης πιο ακριβά – τη στιγμή που η Σουηδία αποτελεί την πιο ξεκάθαρη απόδειξη ότι μια διαφορετική προσέγγιση λειτουργεί.
Αυτή είναι η άποψη μιας σειράς οργανώσεων με γνώμονα τον καταναλωτή, οι οποίες καλούν πλέον τη σουηδική κυβέρνηση να απορρίψει μια πολιτική για τη νικοτίνη που, όπως λένε, απειλεί το σουηδικό μοντέλο.
«Η ΕΕ θέλει να αποδυναμώσει τα κίνητρα για διακοπή του καπνίσματος και διακινδυνεύει να οδηγήσει περισσότερους ανθρώπους πίσω στα τσιγάρα σε ολόκληρη την Ένωση», δηλώνουν οι οργανώσεις.
Ανοιχτή επιστολή προς τη Σουηδική Κυβέρνηση:
Πείτε όχι στον συμβιβασμό της ΕΕ για την εναρμονισμένη φορολόγηση της νικοτίνης.
Προς τη Σουηδική Κυβέρνηση,
Σας απευθύνουμε αυτή την επιστολή εκ μέρους αρκετών οργανώσεων καταναλωτών με χιλιάδες μέλη σε όλη την Ευρώπη. Καθώς η Οδηγία της ΕΕ για τη Φορολόγηση των Προϊόντων Νικοτίνης (TED) βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση, ανησυχούμε για το τι μπορεί να σημαίνει αυτό – όχι μόνο για εμάς, αλλά και για τις εξελίξεις σε ολόκληρη την ΕΕ.
Οι περισσότεροι από εμάς χρησιμοποιούμε ηλεκτρονικά τσιγάρα και σακουλάκια νικοτίνης για να παραμένουμε μακριά από το κάπνισμα. Για εμάς, τα επίπεδα φορολόγησης είναι καθοριστικά. Αν μειωθεί η διαφορά τιμής μεταξύ των τσιγάρων και των άκαπνων εναλλακτικών, μειώνεται και ένα σημαντικό κίνητρο για να παραμείνει κανείς χωρίς καπνό.
Η Σουηδία εκπροσωπεί μια σημαντική αρχή
Όμως το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη δική μας κατάσταση. Αφορά μια αρχή. Η Σουηδία έχει εδώ και καιρό επιλέξει να διαφοροποιεί φορολογικά τα περισσότερο και τα λιγότερο επιβλαβή προϊόντα νικοτίνης. Για πολλούς από εμάς σε άλλες χώρες της ΕΕ, η σουηδική προσέγγιση αποτελεί απόδειξη ότι μια τέτοια πολιτική λειτουργεί στην πράξη.
Η συμβιβαστική πρόταση που βρίσκεται τώρα στο τραπέζι – αν και πιο ήπια σε σχέση με προηγούμενες εκδοχές – κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η αποτυχία να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ τσιγάρων και άκαπνων εναλλακτικών στη φορολογική πολιτική όχι μόνο απειλεί τη δική μας δυνατότητα, αλλά και των μελλοντικών γενεών, να παραμείνουν χωρίς καπνό. Υπονομεύει επίσης την αρχή της ελαχιστοποίησης της βλάβης – μια αρχή που έχει εξυπηρετήσει τη Σουηδία εξαιρετικά και την οποία θα έπρεπε να έχουν τη δυνατότητα να ακολουθήσουν περισσότερες χώρες.
Αντίθετο με τη μείωση της βλάβης
Υπό αυτό το πρίσμα, πιστεύουμε ότι η Σουηδία θα πρέπει να πει όχι στον συμβιβασμό που συζητείται αυτή τη στιγμή στο Συμβούλιο. Αν χρειαστεί, θα πρέπει να ασκήσει το δικαίωμα βέτο.
Η πρόταση κινδυνεύει να αντιστρέψει τον στόχο της μείωσης του καπνίσματος. Στην πράξη, οι λιγότερο επιβλαβείς εναλλακτικές αντιμετωπίζονται σχεδόν όπως τα τσιγάρα. Το κείμενο του συμβιβασμού μιλά για την «αποφυγή φορολόγησης που οδηγεί τους καταναλωτές να μετακινηθούν από τα τσιγάρα σε άλλα προϊόντα». Αυτό σημαίνει περιορισμό των οικονομικών κινήτρων για τους καπνιστές να διακόψουν και να στραφούν σε snus, σακουλάκια νικοτίνης ή ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Απειλή για το σουηδικό μοντέλο
Για τη Σουηδία και τους Σουηδούς καταναλωτές, αυτό είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα τεχνικό φορολογικό ζήτημα. Η Σουηδία έχει το χαμηλότερο ποσοστό καπνιστών στην ΕΕ και τη χαμηλότερη θνησιμότητα που σχετίζεται με τον καπνό. Μια βασική εξήγηση είναι ότι πολλοί έχουν στραφεί σε άκαπνες εναλλακτικές, όπως μπορούν να επιβεβαιώσουν τα σουηδικά μας μέλη. Αν η Σουηδία αναγκαστεί να εγκαταλείψει το μοντέλο της, θα σταλεί ένα σαφές μήνυμα στα άλλα κράτη-μέλη ότι η φορολόγηση με βάση τον κίνδυνο δεν είναι πλέον δυνατή στην ΕΕ. Αυτό θα επηρεάσει εκατομμύρια χρήστες πέρα από τα σύνορα της Σουηδίας.
Απότομη αύξηση φόρου στα σακουλάκια νικοτίνης
Η συμβιβαστική πρόταση περιλαμβάνει έναν ελάχιστο φόρο στα σακουλάκια νικοτίνης ύψους περίπου 1.200 σουηδικών κορωνών ανά κιλό. Πρόκειται για ένα υψηλό επίπεδο που δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τη διαφορά κινδύνου μεταξύ τσιγάρων και άκαπνων προϊόντων. Ούτε λαμβάνει υπόψη τον ρόλο που έχουν παίξει στην πράξη τα άκαπνα προϊόντα νικοτίνης στη μείωση του καπνίσματος σε πολύ χαμηλά επίπεδα στη Σουηδία (5,4%).
Φόρος νικοτίνης σε υγρά χωρίς νικοτίνη
Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης έναν ενιαίο φόρο €0,30 ανά χιλιοστόλιτρο υγρού αναπλήρωσης – συμπεριλαμβανομένων των υγρών χωρίς νικοτίνη. Η επιβολή του ίδιου φόρου σε προϊόντα χωρίς νικοτίνη και σε εκείνα που περιέχουν νικοτίνη δεν είναι μόνο δύσκολο να δικαιολογηθεί, αλλά εντελώς παράλογο. Το μοντέλο αυτό καθιστά το άτμισμα σχετικά πιο ακριβό για όσους χρησιμοποιούν χαμηλά επίπεδα νικοτίνης ή καθόλου νικοτίνη, καθώς ο φόρος επιβάλλεται ανά χιλιοστόλιτρο και όχι βάσει της περιεκτικότητας σε νικοτίνη. Πώς μπορεί αυτό να θεωρηθεί καλή πολιτική;
Πλήγμα σε όσους πρέπει να προστατευτούν
Αν αυτή η φορολογική πρόταση υιοθετηθεί, θα τιμωρήσει τα λιγότερο επιβλαβή προϊόντα της αγοράς νικοτίνης και είναι πιθανό να οδηγήσει πολλούς χρήστες πίσω στα τσιγάρα, με υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης της μαύρης και ανεξέλεγκτης αγοράς.
Η εμπειρία και μελέτες από πολλές χώρες δείχνουν ότι όταν οι λιγότερο επιβλαβείς εναλλακτικές γίνονται πιο ακριβές, το κάπνισμα αυξάνεται – ιδιαίτερα μεταξύ των νέων και των ανθρώπων με χαμηλά οικονομικά περιθώρια.
Τολμήστε να αντισταθείτε
Πολλοί καταναλωτές αισθάνονται ήδη ότι η δική τους οπτική έχει ελάχιστο χώρο στις συζητήσεις της ΕΕ για τον καπνό και τη νικοτίνη. Έχει επίσης προκύψει ότι ορισμένες οργανώσεις αντιμετωπίζουν με καχυποψία όσους από εμάς εκπροσωπούμε τους καταναλωτές, δηλαδή εκείνους που επηρεάζονται άμεσα από τα προτεινόμενα μέτρα. Σε αυτή την κατάσταση, είναι κρίσιμο τα κράτη-μέλη να έχουν το θάρρος να υπερασπιστούν εφαρμόσιμες λύσεις και να προστατεύσουν τις ομάδες που πλήττονται άμεσα.
Σας καλούμε, λοιπόν, να:
- Πείτε όχι στον τρέχοντα συμβιβασμό και να χρησιμοποιήσετε το βέτο αν χρειαστεί. Μην συμφωνήσετε σε προτάσεις που τιμωρούν τη μείωση της βλάβης.
- Απαιτήσετε η φορολόγηση να διακρίνει ξεκάθαρα μεταξύ τσιγάρων και άκαπνων εναλλακτικών, όπως το snus, τα σακουλάκια νικοτίνης και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα.
- Διασφαλίσετε τη δυνατότητα τόσο της Σουηδίας όσο και των άλλων κρατών-μελών να ακολουθούν πολιτικές που μειώνουν το κάπνισμα, για παράδειγμα μέσω της φορολογικής πολιτικής.
Η στάση της Σουηδίας δεν αφορά μόνο τους Σουηδούς καταναλωτές. Μας αφορά όλους. Υπερασπιστείτε τη δημόσια υγεία και μια τεκμηριωμένη, βασισμένη σε στοιχεία πολιτική για τη νικοτίνη.
