Κύπρος – Νομοσχέδιο για τη ρύθμιση των nicotine pouches οδεύει προς το κοινοβούλιο καθώς οι κατασχέσεις ξεπερνούν τις 3.700

Προτεινόμενο νομοσχέδιο για τη ρύθμιση των nicotine pouches αναμένεται να φτάσει στην ολομέλεια της Βουλής στις αρχές Απριλίου, σύμφωνα με τον βουλευτή του ΔΗΚΟ Χρύση Παντελίδη, καθώς οι αρχές συνεχίζουν να κατάσχουν τα προϊόντα που εισέρχονται στη χώρα χωρίς νόμιμη άδεια.

Ο Παντελίδης δήλωσε ότι το σχέδιο νόμου, το οποίο συζητήθηκε κατ’ αρχήν την Πέμπτη από την κοινοβουλευτική επιτροπή υγείας, στοχεύει στη δημιουργία ενός ρυθμιστικού πλαισίου που θα διέπει την εμπορία, τη σύνθεση και την ποιότητα των nicotine pouches που κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά.

«Αυτό το νομοσχέδιο αποσκοπεί στη δημιουργία ενός μηχανισμού ελέγχου από το κράτος, τόσο για την προστασία της δημόσιας υγείας όσο και για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου», δήλωσε ο Παντελίδης μετά τη συνεδρίαση.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η προτεινόμενη νομοθεσία έχει λάβει ευρεία στήριξη από κυβερνητικά τμήματα και άλλους φορείς που συμμετείχαν στη διαδικασία διαβούλευσης.

«Μας ικανοποίησε ιδιαίτερα το γεγονός ότι τόσο το Υπουργείο Υγείας όσο και το Υπουργείο Οικονομικών, καθώς και όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, στηρίζουν αυτή την πρωτοβουλία μας», ανέφερε.

Το νομοσχέδιο επιδιώκει να εντάξει τα nicotine pouches στην υφιστάμενη νομοθεσία ελέγχου του καπνίσματος στην Κύπρο, θέτοντάς τα υπό το ίδιο ρυθμιστικό καθεστώς που ισχύει για τα προϊόντα καπνού.

Ο Παντελίδης ανέφερε ότι το πλαίσιο θα εισάγει ελέγχους στη σύνθεση των προϊόντων, στη φορολογία και στη σήμανση τελωνειακού ελέγχου, ενώ θα απαγορεύει και την πώληση σε ανηλίκους.

Παράλληλα σημείωσε ότι μέρος των προϊόντων που κυκλοφορούν προέρχεται από τα κατεχόμενα, γεγονός που δυσκολεύει την παρακολούθηση της σύνθεσης και της συγκέντρωσης νικοτίνης.

Απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με τη διαθεσιμότητά τους, διευκρίνισε ότι τα nicotine pouches δεν πωλούνται αυτή τη στιγμή ανοιχτά σε περίπτερα, παρότι υπάρχουν ενδείξεις ότι φτάνουν στους καταναλωτές μέσω άλλων καναλιών.

«Όσον αφορά τους καπνιστές, είναι το προϊόν του μέλλοντος», δήλωσε, αναφερόμενος στη χρήση τους ως πιθανό υποκατάστατο του παραδοσιακού καπνίσματος.

Αναφέρθηκε επίσης στις σκανδιναβικές χώρες όπου παρόμοια προϊόντα χρησιμοποιούνται ευρέως, σημειώνοντας ότι «σε αυτές τις περιπτώσεις η μείωση του παραδοσιακού καπνίσματος είναι ταχεία, και εξίσου γρήγορη είναι και η βελτίωση της δημόσιας υγείας».

Στο μεταξύ, οι αρχές έχουν κατασχέσει περισσότερα από 3.700 nicotine pouches τα τελευταία δυόμισι χρόνια, καθώς τα προϊόντα συνεχίζουν να κυκλοφορούν στην αγορά παρά το γεγονός ότι δεν διαθέτουν νόμιμη άδεια πώλησης, σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος Τελωνείων που δημοσιοποιήθηκαν την Πέμπτη.

Συνολικά 3.728 φακελάκια νικοτίνης κατασχέθηκαν μεταξύ Νοεμβρίου 2023 και αρχών Μαρτίου 2026 μέσω ελέγχων σε ταχυδρομικές αποστολές, καταστήματα λιανικής και αποσκευές ταξιδιωτών που εισέρχονταν στη χώρα.

Τα αρχεία των τελωνείων δείχνουν ότι η πλειονότητα των κατασχέσεων σημειώθηκε σε ταχυδρομικές και courier αποστολές, όπου εντοπίστηκαν 1.950 nicotine pouches.

Άλλα 1.533 βρέθηκαν σε καταστήματα, 235 εντοπίστηκαν σε αποσκευές επιβατών και 10 καταγράφηκαν σε σημεία διέλευσης.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι τα προϊόντα εισέρχονται στην Κύπρο μέσω πολλαπλών διαδρομών, από διαδικτυακές αγορές έως φυσική διανομή στη λιανική αγορά.

Οι αρχές δυσκολεύονται επίσης να εντοπίσουν την προέλευση πολλών προϊόντων.

Από το σύνολο των κατασχεθέντων, 1.435 προέρχονταν από χώρες της ΕΕ και 928 από τρίτες χώρες, ενώ η προέλευση 1.365 προϊόντων παραμένει άγνωστη.

Αξιωματούχοι αναφέρουν ότι η έλλειψη ιχνηλασιμότητας προκαλεί ανησυχίες σχετικά με τα πρότυπα παραγωγής και τις αλυσίδες εφοδιασμού.

Τα nicotine pouches είναι μικρά σακουλάκια που τοποθετούνται κάτω από το χείλος και απελευθερώνουν νικοτίνη χωρίς καύση καπνού.

Επειδή δεν παράγουν καπνό, μπορούν να χρησιμοποιηθούν διακριτικά, χαρακτηριστικό που, σύμφωνα με τις αρχές, έχει συμβάλει στην αυξανόμενη παρουσία τους στην αγορά.

Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία στην Κύπρο, τα nicotine pouches ταξινομούνται ως φαρμακευτικά προϊόντα.

Ως εκ τούτου, απαιτούν άδεια κυκλοφορίας από τις φαρμακευτικές υπηρεσίες πριν μπορέσουν να πωληθούν νόμιμα.

Μέχρι σήμερα δεν έχει δοθεί καμία τέτοια άδεια, πράγμα που σημαίνει ότι οποιοδήποτε προϊόν εντοπίζεται στην αγορά θεωρείται παράνομο.

Παρά την ταξινόμηση αυτή, τα προϊόντα συνεχίζουν να εμφανίζονται κατά καιρούς σε καταστήματα λιανικής ή μέσω διαδικτυακών παραγγελιών.

Αξιωματούχοι αναφέρουν ότι η κατάσταση αυτή δημιουργεί δυσκολίες στην επιβολή της νομοθεσίας, καθώς η ζήτηση παραμένει ενώ δεν έχει ακόμη θεσπιστεί ένα σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο.

Το θέμα βρίσκεται πλέον ενώπιον της Βουλής, με νομοσχέδιο που κατέθεσε ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Χρύσης Παντελίδης και εξετάζεται από την κοινοβουλευτική επιτροπή υγείας, με στόχο τη ρύθμιση των nicotine pouches μέσω της ένταξής τους στην υφιστάμενη νομοθεσία ελέγχου του καπνίσματος.

Ο Παντελίδης υποστηρίζει ότι η σημερινή κατάσταση αφήνει τις αρχές με περιορισμένα εργαλεία για τη διαχείριση μιας αγοράς που ήδη υπάρχει.

«Αν τα nicotine pouches πρόκειται να κυκλοφορούν, το να προσποιούμαστε ότι είναι φάρμακα που κανείς δεν θα αδειοδοτήσει απλώς παραδίδει την αγορά στους λαθρέμπορους και στις ανεξέλεγκτες εισαγωγές», έχει δηλώσει στο παρελθόν.

Η προτεινόμενη νομοθεσία θα υπάγει τα nicotine pouches στους ίδιους περιορισμούς που ισχύουν για τα προϊόντα καπνού, συμπεριλαμβανομένης της σαφούς απαγόρευσης πώλησης σε ανηλίκους.

Οι παραβάσεις ενδέχεται να τιμωρούνται με πρόστιμα έως €2.000 και ποινή φυλάκισης έως έξι μήνες, ενώ η εφαρμογή της νομοθεσίας θα πραγματοποιείται από επιθεωρητές υπηρεσιών υγείας, την αστυνομία και άλλους εξουσιοδοτημένους λειτουργούς.

Πηγή: Cyprus Mail